18-11-2026, 13:06
MySQL indeks (index) nedir? Yavaş sorguları hızlandırma#1
Kısa özet: İndeks, büyük tablolarda yavaş sorguları hızlandıran kitap dizini gibidir. WHERE, JOIN ve ORDER BY'da sık kullanılan sütunlara CREATE INDEX ile indeks ekleyin, sorguyu EXPLAIN ile analiz edin (type: ALL tam tablo taramasıdır). Her sütuna indeks koymayın; baştan joker kullanan LIKE indeksten yararlanamaz.
İndeks nedir?
Büyük tablolarda yavaş sorguların en sık nedeni uygun indeksin olmamasıdır. İndeks, kitaptaki dizin gibi veriyi hızlı bulmayı sağlar; veritabanı tabloyu baştan sona taramak yerine doğrudan ilgili satırlara gider.
Ne zaman indeks?
- WHERE koşulunda sık kullanılan sütunlar
- JOIN ile bağlanan sütunlar
- ORDER BY ile sıralanan sütunlar
- Benzersiz olması gereken sütunlar (UNIQUE indeks)
Örnek
KOD
CREATE INDEX idx_uyeler_eposta ON uyeler (eposta);Bu komut uyeler tablosundaki eposta sütununa indeks ekler; e-posta ile arama artık çok daha hızlı olur.
Sorguyu analiz etmek
KOD
EXPLAIN SELECT * FROM konular WHERE kategori_id = 5 ORDER BY tarih DESC;EXPLAIN çıktısında type: ALL tablonun tamamının tarandığını gösterir; indeks eklemeyi düşünün. key sütunu hangi indeksin kullanıldığını söyler.
Dikkat
- Her indeks yazma işlemlerini biraz yavaşlatır ve yer kaplar; her sütuna indeks koymayın.
- Birleşik indekste sütun sırası önemlidir.
- LIKE '%kelime' gibi baştan joker kullanan aramalar indeksten yararlanamaz.
- Çok az farklı değer içeren sütunlarda indeks genelde faydasızdır.
Yavaş sorgu günlüğü
Yavaş sorgu günlüğünü açmak, hangi sorguların sorun çıkardığını bulmanın en kolay yoludur. Günlükteki en yavaş sorguları EXPLAIN ile inceleyip gereken indeksleri ekleyin ve önce/sonra süreleri karşılaştırın.
Sık yapılan hatalar
- Her sütuna indeks eklemek.
- EXPLAIN kullanmadan tahminle indeks eklemek.
- Baştan joker kullanan aramalardan indeks beklemek.
- Birleşik indekste sırayı gözetmemek.
- Yazma yükünü hesaba katmamak.
Sık sorulan sorular
İndeks ne işe yarar? Arama ve sıralamayı hızlandırır.
EXPLAIN nedir? Sorgunun nasıl çalıştırılacağını gösteren analiz komutu.
Neden her sütuna konmaz? Yazmayı yavaşlatır ve yer kaplar.
Örnek senaryo
Forumda konu listesi yavaş açılıyor. EXPLAIN çıktısında tam tablo taraması görüp kategori ve tarih sütunlarına birleşik indeks ekliyorsunuz; sorgu süresi saniyelerden milisaniyelere iniyor.
Kontrol listesi
- Yavaş sorgular belirlendi mi?
- EXPLAIN incelendi mi?
- İndeks doğru sütunlarda mı?
- Yazma yükü düşünüldü mü?
- Önce/sonra ölçüldü mü?
Ek ipucu
İndeks eklemeden önce veritabanı yedeği alın ve değişikliği önce bir test kopyasında deneyin; büyük tablolarda indeks oluşturmak zaman alabilir ve kısa süreli yük yaratabilir. Değişikliklerinizi önce test ortamında deneyin, çalışan son hâli yedekte tutun ve işe yarayan çözümü bir not dosyasına yazın. Küçük, tek tek yapılan değişiklikler hataları bulmayı kolaylaştırır; her adımdan sonra sonucu kontrol edin ve emin olmadığınız bir konuda resmî belgelere başvurun.
Takıldığınız bir yer olursa bu konunun altına yazın; ekip ve topluluk yardımcı olur.